Ignacio Pintó (INNEC): “Onze klankwereld is het product van een intens groepsproces”

Ze leerden elkaar kennen op het Conservatorium van Amsterdam: de leden van INNEC, een kwartet dat sinds twee jaar de grenzen tussen jazz, vrije improvisatie en nieuwe muziek verkent. Tijdens Dag in de Branding verzorgt het viertal op de tribunetrap van Amare een set met materiaal van Elements and Derivations, hun debuutalbum dat afgelopen februari verscheen bij Honolulu Records. Zonder vaste vibrafonist Aleksander Sever, maar mét goede vriend Justin Zitt op piano, zo laat contrabassist en bandleider Ignacio Pintó weten in een videogesprek: “Helaas heeft Aleksander verplichtingen in Italië, maar Justin is een fantastische pianist die heel vertrouwd is met onze muziek. Ik heb er alle vertrouwen in dat het goed komt.”

INNEC, is dat een afkorting?
“Dat klopt. Onze naam verwijst naar de schilder Wassily Kandinsky. Enkele maanden voordat we met de band begonnen, stuitte ik op zijn boek Concerning the Spiritual in Art, dat me enorm inspireerde. Het hele boek ademt een visionaire energie: een utopische blik op wat kunst kan zijn, op de kracht van het ongehoorde, van het nieuwe. Kandinsky schrijft ergens over het idee van een ‘inner necessity’, een innerlijke noodzaak. Die term verwoordde precies wat ik voelde toen we samen begonnen te spelen. Vandaar: INNEC.”

Jullie zijn amper twee jaar bij elkaar. En nu al een debuutalbum…
“Eigenlijk spelen we al iets langer samen — sinds de zomer van 2023, als ik me niet vergis. Maar inderdaad: het voorjaar van 2024 was een beslissende periode. Met steun van het Amarte Fonds konden we ons tijdens een residentie volledig op het kwartet richten. Daar werd het eerste zaadje geplant voor hoe we nu klinken.”

Hoe zou je jullie huidige klank omschrijven?
“We voelen ons het meest thuis op het snijvlak van jazz en nieuwe muziek. Dat vertaalt zich enerzijds in een voorliefde voor gelaagde ritmes en een precieze timing. Anderzijds zijn we allemaal sterk gefascineerd door de mogelijkheden van klank, als akoestisch fenomeen. Experimentele jazzmusici als Christian Lillinger, Robert Landfermann en Elias Stemeseder vormen een belangrijke inspiratiebron voor ons. Anderzijds putten we ook uit moderne avant-gardecomponisten als Pierre Boulez, Karlheinz Stockhausen, Olivier Messiaen en Anton Webern. Niet omdat het gecanoniseerde namen zijn, maar omdat we echt een connectie voelen met hun zoektocht naar nieuwe klanken. Toen we die muziek voor het eerst hoorden, wisten we meteen: hier moeten we iets mee.”

De voorbeelden die je noemt komen uit zowel de gecomponeerde als de geïmproviseerde muziek. Hoe verenigen jullie die twee?
“Dat was echt een groepsproces. Kijk, ik heb in veel verschillende jazzbands gespeeld, en daarin is de manier van werken vaak dat je samen improviseert, maar op basis van een akkoordschema, een lead sheet. Met INNEC gaan we anders te werk. Op papier ben ik weliswaar de bandleider en draag ik in het beginstadium de meeste compositorische ideeën aan, maar uiteindelijk is alles wat we spelen het product van een collectieve mindset. Iedereen draagt bij. We hebben onze taal echt samen ontwikkeld: door veel te spelen, te repeteren en te discussiëren hebben we een werkwijze gecreëerd die draait om relationaliteit, interactie en wederkerigheid.”

Hoe vertaalde die collectieve manier van werken zich naar jullie debuutalbum Elements and Derivations?
“Ons uitgangspunt was: áls we een album maken, dan willen we het format gebruiken op een manier die bijdraagt aan ons muzikale proces. Om terug te komen op je vraag over compositie en improvisatie: de verhouding tussen beide vormde eigenlijk de conceptuele basis. Elk stuk klinkt namelijk twee keer op het album, als ‘element’ en als ‘afgeleide’. De Elements zijn in wezen composities. Daarin wordt weliswaar geïmproviseerd — we blijven tenslotte jazzmusici — maar de basis is geschreven materiaal. De Derivations zijn collectief geïmproviseerde variaties op datzelfde materiaal.”