Helena Basilova: Ik raakte bijna in trance, toen ik het stuk voor het eerst hoorde, het geluid omarmt je – helemaal te gek.

Pianist en componist Helena Basilova is gastcurator van de oktobereditie van Festival Dag in de Branding. Op zaterdagavond is in de Nieuwe Kerk de première van haar eigen nieuwe project ARBOR, dat ze samen met Kenny Kneefel (Shoal) en Vincent Rang gecreëerd heeft. 

Helena, hoe vind je het om gastcurator van Festival Dag in de Branding te zijn?
“Erg leuk! Als musicus ben je vaak nogal met jezelf bezig, en het is heel fijn om zo breed te kunnen nadenken over het programmeren van stukken, en ook over de positionering van nieuwe muziek. De benadering van Dag in de Branding – focus op nieuwe muziek, met een Nederlands perspectief – is heel belangrijk. Ik vond het zelfs zo leuk dat ik overweeg om ooit een eigen festival te beginnen.”

Deze festivaleditie heeft als thema ‘hout’. Hoe kwam je op dat idee?
“Het programma is begonnen met Timber van Michael Gordon. Florian, mijn vriend [schrijver, stemacteur en componist Florian De Backere], zette het stuk ooit thuis op en ik was meteen gegrepen. Het is echt een van mijn lievelingswerken geworden en ik luister het vaak, op goede speakers, maar ik heb het nog nooit live gehoord. Toen ik de vraag kreeg of ik deze editie van Dag in de Branding wilde cureren, dacht ik meteen: Timber!”

Wat maakt Timber zo goed?
“Het is een heel radicaal idee, heel simpel: slaan op blokken hout. Maar de klank is waanzinnig. Ik raakte bijna in trance, toen ik het stuk voor het eerst hoorde, het geluid omarmt je – helemaal te gek. Vervolgens begon ik na te denken over materiaal, omdat Timber zo duidelijk daarover gaat. Alle voorwerpen die we dagelijks gebruiken hebben een materialiteit waarvan we ons meestal niet zo bewust zijn. Steeds vaker is dat materiaal natuurlijk plastic. Hout spreekt tot de verbeelding en ik vond het een interessant idee om op zoek te gaan naar een diepere verbinding met het materiaal. Hout vormt de basis van veel muziekinstrumenten. Het groeit en heeft een ecologische betekenis. Zo is dit programma ook een ode aan de boom geworden.”

Die ode aan de boom zit nadrukkelijk ook in het programma Memories of Trees.
“Dat klopt! Memories of Trees is het nieuwe werk van Ragazze Quartet, met onder andere muziek van Kate Moore. Het gaat over het idee dat bomen een soort stille getuigen zijn die een veel langere tijdspanne overzien dan mensen. Het onderwerp sluit perfect aan bij het festivalthema en ik wist meteen dat het in ons programma thuishoorde. Ik ben er erg benieuwd naar.”

Met ARBOR presenteer je ook nieuw eigen werk over het thema.
“Ja, met Vincent en Kenny heb ik eerder Monolith gemaakt en dat was een erg fijne samenwerking, waar we graag een vervolg aan wilden geven. Vincent heeft software ontwikkeld waarmee hij geweldige organische visuals creëert, geïnspireerd door de groei van planten en bomen. Ik heb achter de piano een aantal muzikale ‘cellen’ gemaakt en daarmee zijn Kenny en ik aan de slag gegaan in de studio. We zitten nog midden in het proces en ik denk dat we ook een album gaan maken. Live zal ik me focussen op de oorspronkelijke muziekcellen aan de piano, terwijl Kenny met zijn synths en andere elektronische apparatuur allerlei extra lagen toevoegt. Het wordt een soort ambient, misschien ga ik ook zelf wel op een synth spelen. En Vincent snijdt zijn organische visuals toe op de live muziek.”

Is componeren iets wat je meer wilt gaan doen?
“Sinds een paar jaar maak ik eigen werk aan de piano, maar ik noem het geen componeren, omdat die term zo beladen is. En juist dat fascineert me. Ik merk dat zelf-muziek-maken gepaard gaat met allerlei angstgevoelens – is het wel goed genoeg, kan ik dit wel? We hebben het idee van ‘compositie’ zó opgehemeld dat het musici angst inboezemt. Componeren heeft ook geen plek in het muziekonderwijs op scholen. Daarom ben ik begonnen met een onderzoek naar manieren om kinderen al in een eerder stadium in aanraking te laten komen met componeren. Het doel is om ruimte te creëren en docenten handvatten te bieden. Niet iedereen hoeft een geniale componist te worden, maar componeren kan je helpen te begrijpen hoe muziek gemaakt wordt. Onze Componist der Nederlanden, Anne-Maartje Lemereis, en haar man, Remy Alexander, kaarten dit onderwerp aan en ze hebben me erg geholpen bij mijn onderzoek. Ik ben dan ook heel blij dat Remy voorafgaand aan Timber een workshop met kinderen leidt, dat vormt een mooie inleiding tot het stuk.”