Zes slagwerkers die een uur lang op een houten balk slaan klinkt misschien niet als een supergoed idee, maar dan heeft u Timber van Michael Gordon nog nooit gehoord. Helena Basilova, de gastcurator van Festival Dag in de Branding, was betoverd toen ze kennismaakte met deze moderne klassieker. Timber was het eerste werk dat Basilova uitkoos voor deze editie, én de reden dat ‘hout’ het festivalthema werd.
De uitvoering is uiteraard in handen van HIIIT, voor wie Gordon het werk in 2009 componeerde (toen nog onder de naam Slagwerk Den Haag). De eerste jaren had HIIIT de exclusieve rechten op de uitvoering ervan. Sindsdien speelt vrijwel elke percussiegroep het werk en is het uitgegroeid tot een onbetwiste klassieker van het hedendaagse slagwerkrepertoire. Vanwege de complexiteit van de verschillende tempo’s en ritmes spelen veel groepen Timber met een clicktrack. HIIIT doet dat niet, waardoor hun uitvoeringen een organische elasticiteit ademen.
Michael Gordon, medeoprichter van het New Yorkse collectief Bang on a Can, staat bekend om zijn radicale, mede door underground rock beïnvloede projecten. Na het succes van Timber schreef hij nog een aantal ‘monochrome’ stukken voor ensembles van fagotten, cello’s en elektrische gitaren. Timber is het oerverhaal in deze reeks: een meditatie op klank en ritme die de fysieke kracht, het uithoudingsvermogen en de techniek van de slagwerkers naar een nieuw niveau tilt. Zelf stelde Gordon zich het werk voor als een trip door de woestijn.
De cd-opname die HIIIT in 2011 van Timber maakte is onderverdeeld in vijf delen, maar in feite vormt het werk één geheel. Door het intense samenspel lijken de musici te transformeren tot een enkel lichaam en de energie van aanzwellende en wegstervende roffels en complexe ritmes sorteert een bijna hallucinerend effect. Het werk wordt gespeeld op zogenaamde simantra’s, instrumenten van hardhout die eruit zien als een eenvoudige balk, maar die een bijzondere resonantie bezitten. Componist Iannis Xenakis ontwikkelde de simantra in zijn huidige vorm, maar het is een archaïsch instrument met een lange geschiedenis in de orthodoxe kerktradities en de Griekse cultuur.
HIIIT-lid Frank Wienk, die Timber talloze malen speelde, wijst erop dat het hout nadrukkelijk twee tonen laat horen: de grondtoon, maar ook een boventoon, die vaak nog luider klinkt. “Als je Timber live hoort, gaan die boventonen op den duur rondzingen. Het klinkt dan haast als het beieren van klokken,” zegt Wienk.
Na het concert verplaatsen we ons middels een bus naar de volgende locatie, de Nieuwe Kerk. Makers-in-residence Ensemble Sketch351 treedt op in de bus.
Let op: de bus is alleen voor passe-partout houders.