Michele Mazzini, basklarinet
Jeroen Oostenveld, lichtontwerp
Mazzini – Offertorium
Een jaar of twee geleden stuitte Michele Mazzini op The Book of Symbols, een rijkelijk geïllustreerde Taschen-uitgave over de betekenis van symbolen en archetypen in verschillende culturen en religies. De ruim achthonderd pagina’s tellende pil bleek een vruchtbare inspiratiebron voor Offertorium, het nieuwe stuk voor basklarinet solo en lichtontwerp (Jeroen Oostenveld) dat Mazzini tijdens deze editie van Dag in de Branding presenteert in de Nieuwe Kerk.
Op het moment van schrijven zit Mazzini nog middenin het maakproces dat, zoals vaker in zijn geval, het midden houdt tussen compositie en improvisatie. Die spagaat heeft alles te maken met zijn achtergrond, laat Mazzini medio maart weten via een videoverbinding: “Ik heb als klarinettist een heel klassieke opleiding genoten. Maar op een gegeven moment voelde die basis te smal en ben ik me ook gaan verdiepen in compositie, in jazz en in vrije improvisatie. Als maker voel ik me het meeste thuis op het snijvlak van die verschillende praktijken. Ik wil enerzijds kunnen werken vanuit het moment, vanuit mijn intuïtie. Anderzijds hecht ik ook aan vorm en structuur.”
In het geval van Offertorium was de vorm al in een vroeg stadium leidend. Mazzini: “Het is een triptiek geworden, een drieluik dat losjes gebaseerd is op drie godheden uit verschillende culturen van over de hele wereld. Een deel is gewijd aan Raijin, een Japanse dondergod. Daarnaast is er Shu, de god van de lucht uit de Egyptische mythologie. En er is Eos, de Griekse godin van de dageraad.”
Hoe Mazzini de goddelijke karakters naar muziek heeft vertaald? “Ik hoop eigenlijk dat de muziek voor zich zal spreken, dus ik wil de ervaring van de luisteraar niet op voorhand al te zeer sturen door letterlijke beschrijvingen. Laat ik zeggen dat ze voor mij ieder verschillende gevoelens en sferen vertegenwoordigen. Drie mentale gesteldheden, waardoor ik me vrijelijk heb laten inspireren tijdens het maakproces.”
Wat Mazzini wél kan vertellen, is dat hij zijn performance benadert als een ritueel. Niet voor niets verwijst de titel naar een onderdeel van de katholieke mis, en koos hij ervoor de uitvoering in het souterrain van de Nieuwe Kerk te situeren. Lachend: “Ik denk dat dat komt doordat ik uit Italië kom, waar we veel gotische kerken hebben met donkere, enigszins griezelige crypten.” In Offertorium is het duister weliswaar vertrekpunt, maar geen eindpunt. In het slotdeel, ‘Eos’, breekt aarzelend het licht door.
Sjaella
Laura Marconi – Mein Grund, mein Puls (tekst: Felicitas Erben)
David Lang – Head, Heart (tekst: Lydia Davis)
Michel van der Aa – From Dust
Michele Mazzini combineert zijn optreden met een uitnodiging aan het grensverleggende vocaal ensemble Sjaella, zes jonge zangeressen uit Duitsland die overal waar ze optreden een lawine aan 5-sterren recensies veroorzaken.
Marconi – Mein Grund, mein Puls
Najaar 2023. Componist Laura Marconi spreekt in haar woonplaats Düsseldorf af met Viola Blache, eerste sopraan van vocaal ensemble Sjaella. Onder het genot van een kop koffie vertelt Blache over plannen om samen met choreograaf Mario Schröder een herwerking te maken van het ballet Giselle voor de Opera van Leipzig. Of Marconi er wellicht voor voelt om een deel van de muziek te schrijven. Hun eerdere samenwerking rond het project Bach’s Engram – Variationen über das Gedächtnis was immers ook zeer geslaagd.
Marconi hoeft niet lang na te denken over het aanbod. Over de muziek die eruit voortkomt, schrijft ze op haar website: “Omdat ik voor een ballet componeerde, wilde ik vanzelfsprekend een sterke verbinding met dans creëren. Je zou kunnen zeggen dat elk stuk een soort zielsdans is. Mein Grund, mein Puls, voor zes vrouwenstemmen en xylofoon, verbeeldt de hoop van een jonge, dromende geest die zich vrij en onschuldig beweegt in een ogenschijnlijk oneindige ruimte.”
David Lang – Head, Heart
Waarom, vroeg de Amerikaanse componist David Lang zich af, spreekt het verhaal van Tristan en Isolde nog altijd tot onze verbeelding?. Hoe komt het dat dit bijna duizend jaar oude verhaal nog steeds wordt doorverteld, in talloze varianten?
Ziehier het uitgangspunt voor Langs love fail (2012), een zestig minuten durende cyclus voor vrouwenstemmen, bestaande uit reflecties op de beproevingen en — soms — het geluk van de liefde. Geïnspireerd door het verhaal van Tristan en Isolde bewerkte Lang teksten van uiteenlopende auteurs door de eeuwen heen — onder anderen Marie de France, Gottfried von Strassburg, Thomas Malory en Richard Wagner. Hij bracht ze terug tot hun essentie en verweefde ze met scherpzinnige beschouwingen van de Amerikaanse schrijver Lydia Davis over ruzies, misverstanden en andere hindernissen op het pad van de ware liefde.
Voor het aangrijpende deeltje Head, Heart, nam hij een gelijknamig gedicht van Davis als uitgangspunt: over de tweestrijd tussen ratio en gevoel bij snijdend gemis en liefdesverdriet.
Van der Aa – From Dust
De Nederlandse componist Michel van der Aa heeft al jaren een reputatie hoog te houden als het gaat om vernuftige verstrengelingen van muziektheater en nieuwe technologie. Vorig jaar nog won zijn virtualrealityopera From Dust een award tijdens het filmfestival van Cannes: die voor Beste Immersieve Werk. Immers, waar Van der Aa zijn hightech muziektheaterillusionisme doorgaans bedrijft op de bühne, daar dompelt hij de toeschouwer in From Dust onder in een hoogstpersoonlijke, mede door AI gegeneerde virtuele wereld.
From Dust laat zich nog het best omschrijven als een kruising tussen muziektheater, videogame en installatie waarin klank, script en visuals een betoverend geheel vormen. De toeschouwer zelf wordt tot protagonist.
Wie een vertoning bijwoonde tijdens het Holland Festival 2025 dwaalde, toegerust met een VR-bril, door surrealistische landschappen en geheimzinnige ruimten. Uit mistflarden en pixelwolken doemden verschillende vrouwfiguren: de virtuele avatars van de zangeressen van de succesvolle Duitse zanggroep Sjaella.
Speciaal voor hun zes stemmen componeerde Van der Aa een partituur waarin zang naadloos samensmelt met elektronisch sounddesign. Stilistisch gezien borduurt de muziek voort op de hybride klankwereld van Van der Aas online liedcyclus The Book of Sand en zijn eerdere VR-installatie Eight. Synthesizers faden in en uit. Subtiele kraak- en ruisklanken roepen een gevoel van nostalgie en herinnering op. In de zanglijnen gaan klassieke operaelementen een verbond aan met een flinke dosis indy pop.
Vanmiddag geeft Sjaella een live uitvoering van de EP die Van der Aa uit de opera-score destilleerde.
www.sjaella.de
Viola Blache, sopraan
Franziska Eberhardt, sopraan
Marie Fenske, sopraan
Marie Charlotte Seidl, mezzosopraan
Felicitas Erben, alt
Helene Erben, alt