23:00
Theater aan het Spui
Spui 187
Den Haag
23:00
Theater aan het Spui
Spui 187
Den Haag

Nachtmuziek wordt uitgevoerd door: Gilius van Bergeijk: regie, bandrecorders, Maya Verlaak: bandrecorders, Saskia Venegas: viool, Maya Felixbrodt: altviool, Semay Wu: cello | Brononderzoek: Anne Wellmer

Nachtmuziek (1969) is een multimediaal leerstuk voor strijkers, blazers, tapegeluiden, muziekfragmenten, een kunstmatig waterbeekje en met last but not least actieve participatie van het aanwezige publiek. Alle delen van dit circuit reageren in dit stuk op elkaar. Actie en reactie zijn hierbij gelijkberechtigd en komen in hun eenvoudigste vorm neer op het starten van een actie en het stoppen daarvan. Starten en stoppen vormen in zijn algemeenheid de arsis en thesis van iedere beweging – van de ademhaling het hartritme, slingerbewegingen en elke vorm van het bespelen van muziekinstrumenten.

Bij Nachtmuziek worden twee soorten ‘handeling’ onderscheiden: het reguliere ‘bespelen’ van muziekinstrumenten, en het ‘afspelen’ – het starten respectievelijk stoppen – van tapes met wilde-dierengeluiden en muziekfragmenten. Gewoonlijk bepaalt een dirigent of klanktechnicus wanneer de bandopnames worden gestart. In Nachtmuziek bepaalt echter de activiteit van de leden van het multimediale circuit of er tapegeluiden klinken of niet.

Nachtmuziek begint op het moment dat er verre, onbestemde nachtgeluiden klinken uit de luidsprekers. Een koor van krekels, uilen, huilende wolven en leeuwen vormt het decor waartegen het gehele gebeuren zich afspeelt. Het dierenkoor wordt op onverwachte momenten onderbroken door incidentele angstroepen, aanvalsgeluiden en andere onverhoedse oerwoudkreten. Het hele koor wordt op zo’n moment het zwijgen opgelegd. Maar niet voor lang, want al snel herneemt het dierenkoor zijn rol van akoestisch decor en herstelt zich de orde van het oerwoud.

Na enige tijd voegen zich flarden uit het langzame deel van de Tweede symfonie van Robert Schumann bij dit decor. Op dit moment worden ook een groepje van vier blazers en een klassiek strijkkwartet actief. De blazers zitten ontspannen op de rand van het podium en laten hun benen omlaag bungelen. De vier leden van het strijkkwartet zitten ergens opzij van de zaal. Het is niet duidelijk of zij slapen of luisteren. Gaandeweg beginnen de blazers aarzelend mee te spelen met de Schumann-fragmenten. Alles ademt rust en tijdloosheid.

Na verloop van tijd komt er een kunstmatig beekje op gang en stroomt er water via een trapsysteem vanaf het podium de zaal in. Het kabbelend geluid van het beekje mengt zich met de nachtgeluiden en de muzikale motieven van de blazers. Het beekje voegt een uiterst rustgevend ‘romantisch’ element toe aan het gehele nachtelijke landschap van de compositie. Soms staakt het beekje zijn ‘watermuziek’ in reactie op al te luidruchtige omgevingsgeluiden. Het begint pas weer te stromen als de omgeving – publiek, blazers, strijkers en geluidsboxen – weer bereid lijkt in alle rust naar het stromende geluid te luisteren.

Geïnspireerd door de natuur beginnen ook de strijkers met de blazers mee te spelen: eerst nog voorzichtig, dan allengs doortastender. Het viertal speelt op metalen snaren die, volgens het principe van de Kwartet-cyclus, verschillende geluidssamples activeren. Nachtmuziek is in feite een programmatische variant van Kwartet: ook nu vuren de kwartetleden elkaar aan door elektrische impulsen naar elkaar snaren te zenden. Alleen gaan bij Nachtmuziek onder de snaren niet de signalen van de respectievelijke kwartetleden schuil, maar de muziek van Robert Schumann. De strijkers die een fragment uit zijn Tweede symfonie onder hun strijkstokken aantreffen, houden het contact tussen snaar en strijkstok zo lang en onbeweeglijk mogelijk in stand om deze prachtige, rustgevende muziek te laten voortduren. Tegelijkertijd kunnen de strijkers echter ijselijke kreten van oerwouddieren onder hun snaren aantreffen. Die geluiden zijn zo agressief dat ze alles wat er aan nachtelijke achtergrondgeluiden klinkt, ogenblikkelijk het zwijgen opleggen. Zelfs het beekje stopt onmiddellijk. Steeds wanneer dat gebeurt, wordt de hele scène tot stilte gedwongen. Iedereen, inclusief het publiek, houdt zijn adem in. Pas wanneer de rust is weergekeerd en alles veilig lijkt, komt het beekje weer op gang en herstelt zich een evenwichtige rust.

Met dank aan het Nederlands Muziek Instituut/Haags Gemeentearchief, en het Instituut voor Sonologie/Koninklijk Conservatorium.

programma 15 mei 2015

13:30

Korzo

Symposium Dick Raaijmakers Cahier M

Dick Raaijmakers – Kwartet
Iannis Xenakis – Nomos Alpha

Arne Deforce, cello / Kees Tazelaar, klankregie

programma 16 mei 2015

14:00

Gemeentemuseum

Met een introductie door Kees Tazelaar

Dick Raaijmakers – Ideofoon 1
Dick Raaijmakers – Ideofoon 3

Bram Vreven, realisatie

Met een introductie door Kees Tazelaar

15:00

Gemeentemuseum

Signs, Games & Messages

György Kurtág – Signs, games and messages
Tom Johnson – Eggs & Baskets
Fazil Say – Divorce Quartet
P.D.Q. Bach – Erotica for Banned Instruments

New European Ensemble

16:30

Korzo

Karlheinz Stockhausen – Kreuzspiel
Jan Boerman – Ontketening 2

Slagwerk Den Haag / Ives Ensemble / Joost Geevers, dirigent

18:00

Theater aan het Spui

Mauricio Kagel – Match
Iannis Xenakis – Dmaathen

Natalia Alvarez Arenas, slagwerk / Sean Hawthorne, cello / William McLeish, cello

18:30

Theater aan het Spui

Karlheinz Stockhausen – Kontakte

Ellen Corver, piano / Wim Vos, slagwerk

20:15

Paard van Troje

Indie Games – interactief concert

Residentie Orkest / Bas Wiegers, dirigent

22:00

Dr Anton Philipszaal

Il Hoon Son – 20 Questions
Igor Stravinsky – Le sacre du printemps

Amsterdam Piano Quartet: Marja Bon, Gerard Bouwhuis, Ellen Corver, Sepp Grotenhuis

23:00

Theater aan het Spui

Dick Raaijmakers – Nachtmuziek

Werkgroep Koninklijk Conservatorium / Gilius van Bergeijk

Altijd als eerste op de hoogte?
Schrijf u in op onze nieuwsbrief!

U ontvangt regelmatig programmanieuws en mooie aanbiedingen.
U gebruikt een verouderde browser van Internet Explorer die niet meer wordt ondersteund. Voor optimale prestaties raden wij u aan om een nieuwere browser te downloaden. Hiervoor verwijzen wij u door naar:

browsehappy.com sluiten